محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

998

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

فهه - [ بكسر فاء و فتح هاء ] در نسخهء حليمى همان فه مرقوم بمعنى اول باشد [ 1 ] . فليوه - [ به وزن گريوه ] همان فليو - - مرقوم - - [ 2 ] . فهانه - [ به وزن زمانه ] همان فانهء - - مرقوم بهر سه معنى - - [ 3 ] . فسفسه - [ بسينين مهملتين به وزن هندسه ] بمعنى اسپست باشد يعنى يونجه و فصفصه معرب آنست . فتريده - [ بفتح فا و تا ] همان فتاليده - - مرقوم - - و فترده و فتليده نيز آمده [ 4 ] . فريده - [ به راء « 1 » و دال مهملتين . به وزن دريده ] بمعنى خودراى و به خود مغرور باشد . فركنده - [ به راى مهمله و كاف . به وزن بركنده ] فرسوده باشد . فرواره [ به دو راى مهمله . به وزن همواره ] در نسخهء ميرزا بادگير باشد و در مؤيد بمعنى گنجينه و خانهء تابستانى كه بر بالاى بام بود آمده و در فرهنگ نيز بمعنى خانهء تابستانى كه درها داشته باشد آمده چنان كه « 2 » مولوى معنوى فرمايد : بيت « 3 » مگر غول بيابانى ره مقصد نمىدانى * كه فوق قصر گردونى ترا قصرست و فرواره فلخيده - [ به لام و خاى معجمه . به وزن نشنيده ] يعنى پنبه زده و دانه از آن بيرون كرده [ 5 ] . فرزانه - حكيم و فيلسوف و دانا باشد . مثالش شيخ سعدى گويد : شعر جوانى خردمند و « 3 » فرزانه بود * كه در وعظ چالاك و مردانه بود فرزه - [ به وزن هرزه ] سبزه باشد . [ 6 ] شيخ نظامى گويد : بيت « 3 » از خانه چو رفت باسر كوى * چون فرزه نشست بر لب جوى مع الياء - فرى [ به وزن پرى ] بمعنى آفرين باشد [ 7 ] چنان كه « 2 » استاد قطران گويد : بيت « 3 » بر آن هوا كه چنان پرورد هزار فرى * بر آن زمين كه چنان آورد هزار آباد و هم او [ 8 ] گويد : [ بيت ] كيست كوراى تو ديدست و نماندست شگفت * كيست كوروى تو ديدست و نگفتست فرى

--> ( 1 ) - « ؟ ؟ ؟ » « الف » : براى . ( 2 ) - اصل : چنانچه . ( 3 ) - « س » ندارد . ( 1 ) يعنى چوب كه كشتيبانان بدان كشتى رانند . ( 2 ) بمعنى بيهوده و بيفايده و بىنفع . ( 3 ) رجوع به فانه شود . ( 4 ) رجوع به فتاليدن و فتاليده شود . ( 5 ) در برهان معنى هر چيز كه آن را از غل و غش پاك كرده باشند عموما نيز دارد . ( 6 ) در برهان بمعنى فرزد آمده كه فريز . فريس . پريز نيز گويند . و بضم اول بمعنى كنار رودخانه و دريا كه محل عبور كشتيهاست نيز آورده . ( 7 ) برهان ندارد . ( 8 ) يعنى : قطران .